Astrokalender voor deze week

Tijdstippen zijn in Midden-Europese zomertijd (MEZT)

zaterdag 9 mei

23:10:

De Maan is in de fase van Laatste Kwartier. De linker helft van de Maan is nu verlicht en de Maan is vooral in de late nacht en vroege ochtend zichtbaar. Om de Maan te zien door een verrekijker of telescoop is de tijd rond (en met name na) Laatste Kwartier zeer geschikt. Op de grens tussen het verlichte en het donkere deel van de Maan gaat de Zon net onder. De bergen en kraterranden werpen hierdoor lange schaduwen, wat een extra diepte-effect veroorzaakt, en het oppervlak van de Maan krijgt daarmee een driedimensionaal karakter, gezien door een kijker.

Volg de gebeurtenissen aan de sterrenhemel ook via

zondag 10 mei

22:01: Tot 0:12 zijn van de grote Jupitermanen alleen Ganymedes en Callisto zichtbaar.

woensdag 13 mei

Dit is een goed moment in het jaar om de bolhoop M5 te bekijken. De bolhoop staat in het sterrenbeeld Slang, heeft een magnitude van 5,8m en een schijnbare afmeting van 17,4’. Het object komt om 19:25 uur op, gaat om 07:45 uur onder en staat om 01:35 uur in het hoogste punt aan de hemel, op 40° boven de horizon. Voor het waarnemen van deepsky-objecten is de precieze datum minder belangrijk dan een donkere, liefst maanloze, hemel. Een donkere locatie en een datum rond Nieuwe Maan zijn aan te raden, bijvoorbeeld in de week rond 16 mei. Om een relatief helder en scherp object als deze bolhoop waar te nemen is een verrekijker op statief al voldoende, maar met een kleine telescoop zijn uiteraard meer details te zien. Zie de pagina M5 voor meer details. Zie voor andere mooie en opvallende deepsky-objecten de pagina Deepsky-objecten per maand. Foto: DSS.

05:30: Kaartje

De Maan staat 4,5° ten noorden van Saturnus (+0,9m), in het sterrenbeeld Walvis. De dichtste nadering vindt om 21:20 plaats, onder de horizon voor een waarnemer in de Benelux en in de schemering. De samenstand is met veel moeite te zien rond 5:30 uur, of op 14 mei rond 5 uur. Het tweetal staat in het eerste geval zo'n 9° boven de oostelijke horizon, 9,0° van elkaar vandaan. In het andere geval is de samenstand te zien op een hoogte van ongeveer 4° in het oosten, zo'n 7,1° van elkaar vandaan. De Zon staat slechts 3° onder de horizon. De Maan is voor ongeveer 14% verlicht.

donderdag 14 mei

00:30: Io bij Europa

Jupiters satelliet Io staat 2,5” ten zuiden van Europa. Jupiter staat op een hoogte van 11° boven de horizon, in het westnoordwesten, dus kies een waarneemplaats met een vrije blik op de horizon. De Zon staat 18° onder de horizon en het is donker. Zie de figuur hiernaast en deze tabel voor meer informatie.

16:24: Mercurius is in bovenconjunctie en beweegt achter de Zon langs. De binnenplaneet is nu onzichtbaar, doordat deze zich te dicht bij de Zon bevindt. Mercurius beweegt vanaf de Aarde gezien precies achter de Zon langs en wordt bedekt door de zonneschijf. Voor de zichtbaarheid van de planeet heeft dit geen gevolgen; de planeet stond immers al te dicht bij de Zon om te worden waargenomen. Mercurius verruilt hiermee de ochtendhemel voor de avondhemel.

vrijdag 15 mei

04:57: Venus is in het perihelium van haar baan. De afstand tot de Zon is nu klein en bedraagt 0,718AE, ofwel 107,474 miljoen km. Vanaf Venus lijkt de Zon circa 1,4 maal zo groot als vanaf de Aarde. De planeet ontvangt door de geringere afstand tot de Zon ongeveer 2,0 maal meer licht en warmte dan de Aarde.

05:15: Kaartje

De Maan staat 3,9° ten noorden van Mars (+1,2m), in het sterrenbeeld Vissen. De dichtste nadering gebeurt om 00:12, onder de horizon voor een waarnemer in de Lage Landen. De samenstand is alleen met veel moeite zichtbaar rond 5:15 uur. Het tweetal staat dan in het oostnoordoosten, op een hoogte van ongeveer 4°, 5,3° van elkaar vandaan. De Zon staat slechts 5° onder de horizon. De Maan is voor 4% verlicht. Voor de zichtbaarheid van Maan en planeten, zie Vannacht aan de hemel.

06:12: Laatste maansikkel

Als het weer meewerkt is vanochtend, voor de volgende Nieuwe Maan, de laatste keer dat we de dunne maansikkel kunnen waarnemen. Het is op dit moment 1,9 dagen voor Nieuwe Maan; de Maan is afnemend en voor 4,2% verlicht. De schijnbare breedte van de maansikkel bedraagt 1,4’ en is met moeite aan het eind van de nacht, kort voor zonsopkomst, zichtbaar. Bijgaand kaartje toont de Maan om 05:03 uur in het sterrenbeeld Ram, op een hoogte van slechts 3,4° boven de oostnoordoostelijke horizon. Op dit moment staat de Maan 11,8° hoger aan de hemel dan de Zon. De Maan komt om 04:33 op, 1,2 uur voor de Zon. De schijnbare afstand tussen Zon en Maan bedraagt 23,7°. Een waarneemplaats met goed zicht op de horizon is aan te raden. Een eenvoudige verrekijker kan van pas komen om de dunne sikkel gemakkelijker te zien. In tegenstelling tot de laatste maansikkel is het waarnemen van de eerste, jonge maansikkel belangrijk voor een verschillende traditionele kalenders, om het begin van een nieuwe maand aan te duiden. De laatste dunne maansikkel is gewoon een mooi verschijnsel aan de sterrenhemel. De pagina Eerste en laatste maansikkels geeft alle verschijningen en meer uitleg.

zaterdag 16 mei

22:01:

Het is Nieuwe Maan. Vanaf de Aarde gezien staat de Maan in dezelfde richting als de Zon, zodat de verre kant van de Maan wordt verlicht en de donkere kant van de Maan naar de Aarde gekeerd is. Daarnaast staat de Nieuwe Maan alleen bij daglicht boven de horizon. Vanwege deze twee oorzaken kunnen we de Maan op dit moment niet waarnemen. Doordat de Maan zowel minimaal verlicht is, als 's nachts onder de horizon staat, zijn de dagen rond Nieuwe Maan een goed moment voor het waarnemen van deepsky-objecten. Er vindt in onze streken geen zonsverduistering plaats, doordat de Maan 4,3° ten noorden langs de Zon beweegt.

Meer hemelverschijnselen

Vannacht aan de hemel: zichtbaarheid van Maan, planeten en deepsky-objecten.
De maandelijkse astrokalender: hemelverschijnselen voor de hele maand.
De astrokalender voor het jaar 2026.

Volg de gebeurtenissen aan de sterrenhemel ook via